📦

PHP · Les 2

Variabelen en datatypes

$var, string, int, float, bool, null, type juggling en operatoren · 25 min

Variabelen met $

In PHP beginnen alle variabelen met een dollarteken ($). Er is geen aparte declaratie nodig — je wijst gewoon een waarde toe.

<?php
$naam      = "Jan";
$leeftijd  = 20;
$gemiddeld = 7.5;
$isActief  = true;
$niets     = null;

echo $naam;      // Jan
echo $leeftijd;  // 20

Naamgevingsregels

  • ✅ Mag letters, cijfers en _ bevatten
  • ✅ Mag niet beginnen met een cijfer
  • ✅ Is case-sensitief: $naam ≠ $Naam
  • ✅ Conventie: camelCase voor variabelen

⚠️ Let op verschil met JS

In JS gebruik je let of const voor variabelen. In PHP gebruik je gewoon $ — geen keyword nodig. PHP heeft ook geen const-variabelen (wel define() en klasse-constanten).

Datatypes

PHP heeft 8 ingebouwde datatypes. De vier meest gebruikte zijn string, int, float en bool.

string

$s = "Hallo";
$s = 'ook string';
gettype($s); // "string"

int

$n = 42;
$n = -7;
gettype($n); // "integer"

float

$f = 3.14;
$f = 1.0;
gettype($f); // "double"

bool

$b = true;
$b = false;
gettype($b); // "boolean"

null

$x = null;
gettype($x); // "NULL"
is_null($x); // true

array

$a = [1, 2, 3];
gettype($a); // "array"
// → Les 5

🔗 Komt terug in Symfony

In Symfony-entities en controllers gebruik je type declarations: string $naam, int $leeftijd, ?string $optioneel = null. Die ? voor het type betekent "nullable" — de waarde mag ook null zijn.

String operatoren

<?php
$voornaam   = "Jan";
$achternaam = "de Vries";

// Concatenatie: punt (.)
$volledig = $voornaam . " " . $achternaam;
echo $volledig;  // Jan de Vries

// Concatenatie-toewijzing: .=
$bericht  = "Welkom, ";
$bericht .= $voornaam;
echo $bericht;   // Welkom, Jan

// Interpolatie in dubbele quotes
echo "Hallo $voornaam!";           // Hallo Jan!
echo "Hallo {$voornaam}!";         // Hallo Jan! (met accolades, duidelijker)
echo "Naam: {$volledig}.\n";

Handige stringfuncties

<?php
strlen("Hallo");          // 5
strtoupper("hallo");      // HALLO
strtolower("HALLO");      // hallo
trim("  spaties  ");      // "spaties"
str_replace("a","@","Jan"); // "J@n"
substr("Hallo", 1, 3);    // "all"
strpos("Hallo", "ll");    // 2

⚠️ Let op verschil met JS

In JS: "Hallo " + naam of `Hallo ${naam}`. In PHP: "Hallo " . $naam of "Hallo $naam". JS-methoden als .toUpperCase() zijn in PHP losse functies: strtoupper($s).

Rekenoperatoren

<?php
$a = 10;
$b = 3;

echo $a + $b;   // 13  — optellen
echo $a - $b;   // 7   — aftrekken
echo $a * $b;   // 30  — vermenigvuldigen
echo $a / $b;   // 3.333... — delen
echo $a % $b;   // 1   — modulo (rest)
echo $a ** $b;  // 1000 — machtsverheffing (PHP 5.6+)

// Verkorte notatie
$x = 5;
$x += 3;  // $x = 8
$x -= 1;  // $x = 7
$x *= 2;  // $x = 14
$x++;     // $x = 15 (post-increment)
++$x;     // $x = 16 (pre-increment)

Wiskundige functies

<?php
round(3.7);      // 4
floor(3.9);      // 3
ceil(3.1);       // 4
abs(-5);         // 5
max(3, 7, 1);    // 7
min(3, 7, 1);    // 1
sqrt(16);        // 4.0
rand(1, 100);    // willekeurig getal 1–100

BTW berekening — praktisch voorbeeld

<?php
$prijsExcl = 100.00;
$btwTarief = 0.21;
$btwBedrag = $prijsExcl * $btwTarief;
$prijsIncl = $prijsExcl + $btwBedrag;

echo "Excl. BTW: €" . number_format($prijsExcl, 2) . "\n";
echo "BTW (21%): €" . number_format($btwBedrag, 2) . "\n";
echo "Incl. BTW: €" . number_format($prijsIncl, 2) . "\n";

Type juggling en casting

PHP is loosely typed: het past types automatisch aan op basis van context. Dit heet type juggling.

<?php
// Type juggling — automatisch
echo "5" + 3;      // 8  — string "5" wordt int
echo "5 km" + 3;   // 8  — getal aan het begin wordt gebruikt
echo true + true;  // 2  — bool wordt 0 of 1

// gettype() — type opvragen
$x = "42";
echo gettype($x);  // string

// Casting — expliciet omzetten
$s = "42";
$n = (int) $s;        echo gettype($n);  // integer
$f = (float) "3.14";  echo $f;           // 3.14
$b = (bool) 0;        var_dump($b);      // bool(false)
$s = (string) 100;    echo $s;           // "100"

// settype() — type direct wijzigen
$val = "3.14";
settype($val, "float");
var_dump($val);  // float(3.14)

Falsy waarden in PHP

// De volgende waarden zijn "falsy" in PHP:
false, 0, 0.0, "", "0", [], null

// Alles anders is truthy:
true, 1, -1, "string", [0], "false"

⚠️ Let op verschil met JS

PHP en JS zijn beide loosely typed, maar de regels verschillen. In JS is "5" + 3 = "53" (string). In PHP is "5" + 3 = 8 (int). PHP neigt naar numerieke conversie; JS neigt naar string-concatenatie.

Sandbox

Bereken de eindprijs inclusief BTW en toon alle variabelen met var_dump.

// output

Klik op Uitvoeren...

Kennischeck

Les 2 afronden

Ga door naar voorwaarden →