Les 10: SQL in de praktijk — SQL-track

Stap 1 / 6

PHP & PDO — database verbinding

PDO (PHP Data Objects) is de standaard manier om vanuit PHP met databases te praten. Het werkt met MySQL, PostgreSQL, SQLite en meer.

Verbinding maken

<?php
// Verbinding maken met MySQL
$pdo = new PDO(
    'mysql:host=localhost;dbname=webshop;charset=utf8mb4',
    'gebruikersnaam',
    'wachtwoord',
    [PDO::ATTR_ERRMODE => PDO::ERRMODE_EXCEPTION]
);

// SQLite (voor testen — geen server nodig)
$pdo = new PDO('sqlite:database.db');

Een eenvoudige query uitvoeren

// Alle gebruikers ophalen
$stmt = $pdo->query('SELECT * FROM gebruikers');
$gebruikers = $stmt->fetchAll(PDO::FETCH_ASSOC);

foreach ($gebruikers as $gebruiker) {
    echo $gebruiker['naam'] . ' — ' . $gebruiker['email'];
}

🚨 Doe dit NOOIT — SQL Injection!

// GEVAARLIJK — gebruikersinput direct in de query!
$naam = $_GET['naam'];
$stmt = $pdo->query("SELECT * FROM gebruikers WHERE naam = '$naam'");
// Aanvaller typt: ' OR '1'='1 → ziet ALLE gebruikers

Stap 2 / 6

Prepared Statements — veilig queryen

Prepared statements scheiden de SQL-code van de data. De database compileert de query eerst, dan pas worden de parameters ingevuld — SQL injection is onmogelijk.

✅ Veilig — met prepared statements

// Gebruiker zoeken op naam (gebruikersinput veilig!)
$stmt = $pdo->prepare('SELECT * FROM gebruikers WHERE naam = :naam');
$stmt->execute([':naam' => $_GET['naam']]);
$gebruiker = $stmt->fetch(PDO::FETCH_ASSOC);

// Nieuwe gebruiker toevoegen
$stmt = $pdo->prepare(
    'INSERT INTO gebruikers (naam, email, leeftijd) VALUES (:naam, :email, :leeftijd)'
);
$stmt->execute([
    ':naam'     => 'Pieter Klaas',
    ':email'    => 'pieter@email.nl',
    ':leeftijd' => 27,
]);

Vraagtekens als placeholder (alternatief)

// Positie-gebaseerde placeholders
$stmt = $pdo->prepare('SELECT * FROM gebruikers WHERE leeftijd > ? AND actief = ?');
$stmt->execute([25, 1]);
$resultaten = $stmt->fetchAll(PDO::FETCH_ASSOC);

Gebruik altijd :naam placeholders

Benoemde placeholders (:naam) zijn leesbaarder dan vraagtekens, zeker als je meerdere parameters hebt.

Stap 3 / 6

Doctrine ORM — SQL zonder SQL

Een ORM (Object-Relational Mapper) koppelt databasetabellen aan PHP-klassen. Je werkt met objecten in plaats van SQL — Doctrine is de standaard ORM in Symfony.

Met PDO + SQL

$stmt = $pdo->prepare(
    'SELECT * FROM gebruikers WHERE id = :id'
);
$stmt->execute([':id' => 1]);
$row = $stmt->fetch();
echo $row['naam'];

Met Doctrine ORM

$gebruiker = $entityManager
    ->find(Gebruiker::class, 1);
echo $gebruiker->getNaam();

Entity — PHP-klasse als tabel

#[Entity]
#[Table(name: 'gebruikers')]
class Gebruiker {
    #[Id, GeneratedValue, Column]
    private int $id;

    #[Column(length: 255)]
    private string $naam;

    #[Column(unique: true)]
    private string $email;

    public function getNaam(): string { return $this->naam; }
}

DQL — Doctrine Query Language

// Doctrine heeft zijn eigen querytaal (lijkt op SQL)
$gebruikers = $entityManager->createQuery(
    'SELECT g FROM App\Entity\Gebruiker g WHERE g.leeftijd > :leeftijd'
)->setParameter('leeftijd', 25)->getResult();

Stap 4 / 6

Database design — best practices

1. Normalisatie — vermijd herhaling

❌ Denormalized

orders: klant_naam, klant_email,
        product_naam, product_prijs

✅ Normalized

orders: gebruiker_id, product_id
-- via JOIN ophalen

2. Altijd timestamps — aangemaakt_op & gewijzigd_op

aangemaakt_op  TEXT DEFAULT (datetime('now')),
gewijzigd_op   TEXT DEFAULT (datetime('now'))

3. Gebruik betekenisvolle kolomnamen

❌ Slecht

col1, data, x, val

✅ Goed

gebruiker_naam, bestel_datum, totaal_prijs

4. Foreign key indexen — altijd!

CREATE INDEX idx_orders_gebruiker_id ON orders (gebruiker_id);
CREATE INDEX idx_orders_product_id   ON orders (product_id);

5. Sla geen berekende waarden op

Sla prijs en aantal op, niet totaal_prijs. Bereken het met SQL: prijs * aantal.

Stap 5 / 6

Eindoefening — alles samenbrengen

Gebruik alles wat je geleerd hebt in één grote query. De database is vooraf gevuld.

🎯 Eindopdrachten

Toon per gebruiker: naam, aantal bestellingen, totale omzet — gesorteerd op omzet
Welke producten zijn nog nooit besteld? (subquery of LEFT JOIN + IS NULL)
Toon de meest actieve dag (datum met de meeste bestellingen)
Maak een nieuw product en voeg een bijbehorende bestelling in voor gebruiker 1

Resultaat verschijnt hier...

🧠 Kennischeck

🗄️

Les 10 afgerond!

Je weet hoe je SQL koppelt aan PHP, hoe je SQL injection voorkomt en hoe Doctrine ORM werkt.

🚀 SQL in de praktijk